Miasto Zbąszyń
Zbąszyń to miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zbąszyń. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. zielonogórskiego.
Miasto położone jest w zachodniej Polsce, nad Jeziorem Błędno i nad rzeką Obrą.
Dane ogólne
- Powierzchnia: 5,31 km^(2)
- Liczba ludności: 7 280 (1.06.2005)
Ośrodek wypoczynkowy i sportów wodnych. W mieście zlokalizowane są zakłady przemysłu odzieżowego i meblowego.
Historia
Najstarszy przekaz o Zbąszyniu pochodzi z 1231 r., a prawa miejskie otrzymał już przed 1311 rokiem. Do schyłku XIV wiek Zbąszyń był własnością książęcą i królewską. W XV wiek król Władysław Jagiełło, podarował miasto wojewodzie mazowieckiemu Janowi Głowaczowi. Rodzina jego przyjęła nazwisko Zbąskich. W pierwszej połowie XV wiek Zbąszyń będący we władaniu Abrahama Zbąskiego stał się ważnym ośrodkiem husytyzmu w Wielkopolsce. Od 1613 r. Zbąszyń jest własnością rodu Ciświckich, którzy dokończyli budowę potężnej twierdzy, której pozostałości zachowały się do dziś w parku miejskim. W 1700 r. miasto stało się własnością rodu Garczyńskich. Po II rozbiorze Polski w 1793 r. miasto zostało wcielone do Prus. W połowie XIX wieku miasto nawiedzały pożary i zalewały powodzie. W 1870 powstał tu ważny węzeł kolejowy. 1919 r. toczyły się o miasto zaciekłe walki. Zbąszyń wrócił w granice Polski w 1920 roku. W 1938 r. Niemcy deportowali do Zbąszynia kilka tysięcy Żydów - emigrantów z Polski, nieposiadających obywatelstwa niemieckiego. O świcie 1 września 1939 r. Wehrmacht zajął po krwawych walkach zbąszyńską stację PKP i miasto, które później jedynie na kilka godzin odbili Polacy. 27 stycznia 1945 r. miasto zajęła Armia Czerwona. Od 1975 r. Zbąszyń stał się częścią województwa zielonogórskiego, a w wyniku nowego podziału administracyjnego kraju Zbąszyń wrócił w 1999 r. do Wielkopolski.
Zabytki
Zabytkiem godnym uwagi są pozostałości zamku (bastiony ziemne typu "palazzo in fortezza" i baszta z bramą wjazdową z XVI - XVII w). oraz dwuwieżowy kościół (dawna kolegiata) barokowy z XVIII wieku. Na rewitalizowanym rynku wytyczony został zarys dawnego ratusza miejskiego. Z okresu międzywojennego pochodzi reprezentacyjny gmach Dworca PKP-ówczesnej stacji granicznej o charakterystycznej monumentalnej architekturze.
Muzea
- Muzeum Ziemi Zbąszyńskiej i Regionu Kozła mieszczące się na Rynku gromadzi zabytki związane z historią Zbąszynia i okolic a także z etnografią i kulturą ludową.
- Okolice Zbąszynia, w tym: Zbąszynek, Dąbrówka Wlkp., Nowe Kramsko, Podmokle, Babimost, Grójec, Chobienice, Chrośnica i Trzciel zaliczają się do tzw. Regionu Kozła. Nazwa regionu pochodzi od charakterystycznego dla tego obszaru instrumentu ludowego - kozła. Do dziś zachował się charakterystyczny folklor muzyczny jak również nieliczni rzemieślnicy wykonujący te specyficzne instrumenty. Koźlarzowi w trakcie występu akompaniują zwykle skrzypce i klarnet es.
Transport
Znaczny węzeł kolejowy. Linie kolejowe, łączą Zbąszyń z innymi miastami:
- Rzepin-Zbąszynek-Zbąszyń-Poznań-Warszawa-Terespol najdłuższe połączenie bezpośrednie,
- Zbąszyń-Zbąszynek-Sulechów-Zielona Góra,
- linia obsługiwana niejednokrotnie przez parowozy, Zbąszyń-Wolsztyn-Leszno,
- nieczynna linia Zbąszyń-Międzychód.
Przez miasto przebiega też droga wojewódzka nr 302 Nowy Tomyśl-Zbąszynek.